श्रीअनन्तानन्दाचार्यकृतं श्रीअनन्तशिक्षामृतम्

(Śrī Ananta-Śikṣāmṛtam Composed by Śrī Anantānandācārya)

रामानन्दहिं नमि रचत शिक्षामृतहिं अनन्त ।
पढि सुनि तथा सुनाइके सुख पैहैं सब सन्त॥१॥

सिय सियवर वर चरणकमलयुत थल निज जानै ।
शुभ स्वदेश साकेत परात्पर दिव्य बखानै॥
अवधपुरी निज-पुरी गुनै सुखजननीवर्या ।
परम रम्य निजवृत्ति सिया रघुवर परिचर्या ॥२॥

जनक जानकीनाथ जानकी जननी सुन्दर।
भक्तिनिरत भागवत बन्धु निज जानै हितकर॥
सब तजि नित नित करै राम-कैंकर्य सुहावन।
पावन कीर्त्तन करै राम सिय मुनि मन भावन॥३॥

सिय सियवर गुरु सन्त चरण भवजलनिधि तारक।
चारु चारि कैंकर्य कुमति ममता मद हारक॥
गुरु निष्ठा गुरु गहै तुच्छ जग आस तजै सब।
सिय सियपति कैंकर्य हेत उद्योग करै सब॥४॥

करि वैष्णव अभिमान सतत परिचर्या माँगे।
उत्तम चरम उपाय ताहि महँ नित चित पागै॥
सब मति जात हिराय लगत जब यम के कोड़े।
अतः अधमपथ त्यागि धर्म-पथ मँह चित जोड़े॥५॥

रामपरक से अन्य शास्त्र की चिन्ता छोड़े।
श्रीरामायण पुनि पुनि चिन्तै वेद निचोड़ै॥
राममन्त्र जपि भाष्ययुक्त प्रस्थान विचारै।
तथा अन्य स्वाचार्य ग्रन्थ नित उर मँह धारै॥६॥

राजभवन - सुख अजा चरावनहार न मानत ।
भक्तिशून्य नर भक्तिसुखहिं तिमि सुने न मानत॥
रामरसिक ही रामरसिककी दशा लखेँ सब।
शाकबणिक मणि माणिकगण पहिचानि सर्कै कब॥७॥

साधु साधना भंग करत नहिं निरखि यमहुको ।
धर्मदेश हित तजत देह धन प्राण जनहुको॥
सन्तत परउपकारनिरत उपरत विषयनसों।
कांचन कामिनि मान अधर्महिं लखत भुजगसों ॥८॥

लखि परसुख हों सुखी दुखी परदुखहिं निरखि अति ।
करत धर्म-उपदेश स्वयं आचरत विमलमति ॥
तजत बड़ाई मान भजत सियरघुवर सुखकर।
रसद रसाल समान बनत अरिहूके हितकर॥९॥

सन्त तथा स्वाचार्य उभयमहँ भेद न मानै।
उभय बचन पीयूष सदा निज हितकर जानै॥
करै उभयकैंकर्य प्रेमयुत तन मन धन से।
करै वैष्णवाचरण जगत् महँ उभयवचन से॥१०॥

प्राण पखेरू उड़न हेत करते नित फर फर।
दशहु द्वार पुनि खुले अबल तनु पिंजरा जर्जर॥
लिए काल करवाल शिखा धरि करत आतुरी।
तुरत भजहु सियराम सकल तजि कला चातुरी॥११॥

राम नाम पीयूष पियहु यम भय मिट जावै।
चौरासी दुःख जाय पुनः संसृति नहिं आवै॥
श्रीअनन्तचित चेत भजन की बीतत बेला।
छोडि जगत जंजाल अन्त जिय जात अकेला॥१२॥

॥ इति श्रीअनन्तानन्दाचार्यकृतं शिक्षामृतम् सम्पूर्णम् ॥

rāmānandahiṃ nami racata śikṣāmṛtahiṃ ananta ।
paḍhi suni tathā sunāikē sukha paihaiṃ saba santa॥1॥

siya siyavara vara caraṇakamalayuta thala nija jānai ।
śubha svadēśa sākēta parātpara divya bakhānai॥
avadhapurī nija-purī gunai sukhajananīvaryā ।
parama ramya nijavṛtti siyā raghuvara paricaryā ॥2॥

janaka jānakīnātha jānakī jananī sundara।
bhaktinirata bhāgavata bandhu nija jānai hitakara॥
saba taji nita nita karai rāma-kaiṃkarya suhāvana।
pāvana kīrttana karai rāma siya muni mana bhāvana॥3॥

siya siyavara guru santa caraṇa bhavajalanidhi tāraka।
cāru cāri kaiṃkarya kumati mamatā mada hāraka॥
guru niṣṭhā guru gahai tuccha jaga āsa tajai saba।
siya siyapati kaiṃkarya hēta udyōga karai saba॥4॥

kari vaiṣṇava abhimāna satata paricaryā mā~gē।
uttama carama upāya tāhi maha~ nita cita pāgai॥
saba mati jāta hirāya lagata jaba yama kē kōḍa़ē।
ataḥ adhamapatha tyāgi dharma-patha ma~ha cita jōḍa़ē॥5॥

rāmaparaka sē anya śāstra kī cintā chōḍa़ē।
śrīrāmāyaṇa puni puni cintai vēda nicōḍa़ai॥
rāmamantra japi bhāṣyayukta prasthāna vicārai।
tathā anya svācārya grantha nita ura ma~ha dhārai॥6॥

rājabhavana - sukha ajā carāvanahāra na mānata ।
bhaktiśūnya nara bhaktisukhahiṃ timi sunē na mānata॥
rāmarasika hī rāmarasikakī daśā lakhē~ saba।
śākabaṇika maṇi māṇikagaṇa pahicāni sarkai kaba॥7॥

sādhu sādhanā bhaṃga karata nahiṃ nirakhi yamahukō ।
dharmadēśa hita tajata dēha dhana prāṇa janahukō॥
santata paraupakāranirata uparata viṣayanasōṃ।
kāṃcana kāmini māna adharmahiṃ lakhata bhujagasōṃ ॥8॥

lakhi parasukha hōṃ sukhī dukhī paradukhahiṃ nirakhi ati ।
karata dharma-upadēśa svayaṃ ācarata vimalamati ॥
tajata baḍa़āī māna bhajata siyaraghuvara sukhakara।
rasada rasāla samāna banata arihūkē hitakara॥9॥

santa tathā svācārya ubhayamaha~ bhēda na mānai।
ubhaya bacana pīyūṣa sadā nija hitakara jānai॥
karai ubhayakaiṃkarya prēmayuta tana mana dhana sē।
karai vaiṣṇavācaraṇa jagat maha~ ubhayavacana sē॥10॥

prāṇa pakhērū uḍa़na hēta karatē nita phara phara।
daśahu dvāra puni khulē abala tanu piṃjarā jarjara॥
liē kāla karavāla śikhā dhari karata āturī।
turata bhajahu siyarāma sakala taji kalā cāturī॥11॥

rāma nāma pīyūṣa piyahu yama bhaya miṭa jāvai।
caurāsī duḥkha jāya punaḥ saṃsṛti nahiṃ āvai॥
śrīanantacita cēta bhajana kī bītata bēlā।
chōḍi jagata jaṃjāla anta jiya jāta akēlā॥12॥

॥ iti śrīanantānandācāryakṛtaṃ śikṣāmṛtam sampūrṇam ॥


Share this page

 

॥ श्रीसीतारामचन्द्रार्पणमस्तु ॥